Participatie

De gemeente Beverwijk wil inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief betrekken bij plannen die hen raken. Dit heet participatie. Het nieuwe participatiebeleid beschrijft hoe en wanneer die betrokkenheid plaatsvindt, welke ruimte er is voor invloed en wie welke rol heeft. 

Het participatiebeleid is in december 2025 vastgesteld door de gemeenteraad en vormt de basis voor een nieuwe participatieverordening. De gemeente ziet participatie niet als een verplicht nummer, maar als een manier om samen tot betere besluiten te komen. Dit moet bijdragen tot meer draagvlak en vertrouwen.

Waarom een nieuw participatiebeleid?

Het participatiebeleid is vernieuwd om drie redenen:

  1. Duidelijke afspraken
    De gemeenteraad heeft gevraagd om heldere kaders voor participatie. Inwoners moeten weten wanneer en hoe zij kunnen meedenken of meebeslissen, en wat er met hun inbreng gebeurt.
  2. Nieuwe wetgeving
    Sinds 2025 geldt de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Deze wet verplicht gemeenten om participatie structureel te organiseren en introduceert het uitdaagrecht: inwoners mogen taken van de gemeente overnemen als zij denken dat dit beter kan.
  3. Veranderingen in de samenleving
    Inwoners nemen steeds vaker zelf initiatief. Ook is er meer aandacht nodig voor groepen die minder makkelijk meedoen, zoals jongeren of mensen met beperkte taalvaardigheid.

Wat verstaat Beverwijk onder participatie?

Participatie betekent dat inwoners, ondernemers en organisaties vroeg in het proces worden betrokken bij plannen en beleid, zodat zij daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen. Er zijn twee hoofdvormen:

  • Inwonersparticipatie. De gemeente neemt het initiatief en betrekt inwoners bij nieuw beleid, projecten en programma’s.
  • Overheidsparticipatie. Het initiatief komt vanuit de samenleving. Inwoners of organisaties starten zelf een plan of idee en de gemeente denkt mee, ondersteunt of faciliteert.

Drie niveaus van participatie

Niet elk onderwerp vraagt dezelfde mate van invloed. Daarom werkt Beverwijk met drie participatieniveaus:

  1. Meedenken
    Inwoners geven ideeën, zorgen en adviezen. De gemeente neemt deze mee in de afweging.
  2. Meedoen
    Inwoners werken actief mee, bijvoorbeeld in werkgroepen of ontwerpsessies. Samen werken we toe naar het uiteindelijke resultaat.
  3. Meebeslissen
    Inwoners beslissen mee over keuzes of besteding van middelen, bijvoorbeeld bij buurtinitiatieven.

De gemeente maakt vooraf duidelijk welk niveau geldt en waar wel of geen invloed mogelijk is.

Wanneer is participatie niet mogelijk?

Soms vindt participatie niet plaats. Bijvoorbeeld als dat wettelijk niet mag of praktisch niet haalbaar is. Bijvoorbeeld bij: spoedeisende besluiten, uitvoering van hogere wetgeving, interne organisatiezaken en begrotings- en belastingzaken. Ook dan communiceert de gemeente zo duidelijk mogelijk over besluiten.

Hoe verloopt een participatieproces?

Bij nieuw beleid of grotere projecten doorloopt de gemeente vaste stappen:

  • Startnotitie: Hierin staat wat het plan is, wie worden betrokken en hoeveel invloed mogelijk is.
  • Participatieaanpak: De gemeente kiest passende werkvormen (bijvoorbeeld bijeenkomsten, Denkmee, gesprekken in de wijk).
  • Uitvoering: Inwoners leveren hun inbreng op het afgesproken niveau.
  • Terugkoppeling: De gemeente legt uit wat er met de inbreng is gedaan.
  • Evaluatie: Samen wordt bekeken wat goed ging en wat beter kan.

Rollen: wie doet wat?

  • Gemeenteraad
    Stelt de kaders vast en beoordeelt achteraf of participatie zorgvuldig is verlopen.
  • College van B&W
    Is verantwoordelijk voor de organisatie van participatie en de uiteindelijke besluiten.
  • Ambtelijke organisatie
    Bereidt participatie voor, voert deze uit en zorgt voor communicatie en terugkoppeling.
  • Inwoners en organisaties
    Denken, doen of beslissen mee binnen de afgesproken kaders.

Initiatieven uit de samenleving

Beverwijk stimuleert bewonersinitiatieven. Inwoners kunnen met ideeën terecht bij onze wijkverbinders, het Omgevingsloket of ons eigen digitale platform DenkMee.beverwijk.nl. De gemeente helpt waar mogelijk met advies, netwerk, faciliteiten of soms financiële ondersteuning.

Het uitdaagrecht

Met het uitdaagrecht kunnen inwoners of organisaties een taak van de gemeente overnemen, bijvoorbeeld beheer van groen of een buurthuis. De gemeente toetst of het voorstel haalbaar is en blijft eindverantwoordelijk. De exacte regels voor het uitdaagrecht in onze gemeente leggen we vast in de participatieverordening.

Samen verder

Met dit participatiebeleid wil Beverwijk zorgen voor duidelijke verwachtingen, eerlijke invloed en betere besluiten. Maar vooral ook meer betrokkenheid in Beverwijk en Wijk aan Zee. Zo werken gemeente en samenleving samen aan een leefbaar en betrokken Beverwijk.